ปัญหาหมอกควันในกรุงปักกิ่ง

v2-8e99381654bfaa508d3e018aee4c9364_hd

อยากจะแชร์ประสบการณ์และความรู้เล็กน้อยเกี่ยวกับปัญหาหมอกควันในปักกิ่ง ไม่มีเอกสารอ้างอิงใดๆ เขียนจากประสบการณ์กับหนังสือที่เคยอ่านตอนอยู่ที่นั้นล้วนๆ อาจจะไม่ถูก100% แต่ก็ไม่เขียนมั่ว ก็อย่าถือเป็นจริงจัง 555 สเตตัสนี้จะเขียนเกี่ยวกับสาเหตุของปัญหาหมอกควันในปักกิ่งว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร และ รัฐบาลจีน (中央政府)มีวิธีการแก้ไขปัญหาอย่างไร

1.สาเหตุของการเกิดหมอกควัน(雾霾)หลักๆเลยแบ่งออกเป็น 2ประเภท คือ
1.1 เกิดจากธรรมชาติ (自然)
1.2 เกิดจากมนุษย์ (人类)
1.1 สาเหตุจากธรรมชาติ แบ่งย่อยออกมาได้ ดังนี้ (อาจไม่ครบทุกข้อ เอาแค่หลักๆใหญ่ๆ) ;
(1.1.1) ลักษณะทางภูมิศาสตร์ :เนื่องจากปักกิ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศ อาจารย์เคยบอกว่ามีลักษณะเหมือนแอ่ง (ของจริงเป็นอย่างนั้นรึเปล่ามิอาจทราบได้) ล้อมรอบไปด้วยภูเขา ซึ่งภูเขาปกติก็มีหมอกเยอะอยู่แล้ว ด้วยความที่มันเหมือนเป็นหลุมทำให้พวกหมอกเวลาโดนลมพัดมันก็มากองๆกันอยู่ที่หลุมนั้นแหละ สาเหตุของการเกิดหมอกหลักๆมักจะเกี่ยวข้องกับลักษณะทางภมูิศาสตร์และกายภาพ
(1.1.2) ภูมิอากาศ : เค้าว่ากันว่า ลม ฝน มีผลต่อการแตกกระจายของหมอก เมืองที่อยู่ในเขตร้อน พระอาทิตย์ส่องตลอดเวลามีโอกาสในการเกิดหมอกได้น้อย แต่ด้วยความที่ปักกิ่งเป็นเมืองหนาว มีฤดูหนาวยาวนาน ฤดูร้อนสั้นทำให้หมอกเยอะ โดยเฉพาะยามเช้า หรือ ช่วงหลังหิมะตก อุณหภูมิลดต่ำจะทำให้เกิดหมอกลงจัด
1.2 สาเหตุจากมนุษย์ หลักๆเลยคือ การเผาถ่านหินของชาวบ้าน แล้วก็พวกโรงงาน 高能耗产业 (ไม่รู้ภาษาไทยเรียกว่าอะไร น่าจะประมาณโรงงานผลิตพลังงาน) ซึ่งจริงๆในปักกิ่งไม่มีโรงงานหรอก ถ้ามีก็น้อยนะ ส่วนใหญ่โรงงานจะเยอะมากที่มณฑลเหอเป่ย (河北)อยู่ข้างๆปักกิ่งเป็นเพื่อนบ้านกัน พวกหมอกควันพิษจากโรงงานเชื่อว่า90%มาจากโรงงานในมณฑลเหอเป่ย นอกจากนี้ก็ยังมีควันจากท่อไอเสียรถยนต์ และ การเผาฟางด้วย (กรุงเทพฯไม่มีฟางให้เผา แต่ชานเมืองปักกิ่งอาจจะยังมีอยู่ 5555 ไม่ใช่เมืองไม่เจริญแต่เมืองมันใหญ่มาก ชานเมืองก็อาจจะยังมีแปลงนา แปลงไร่อยู่ ทั้งเมืองมีประชากรอาศัยอยู่21ล้านคน คิดเอาล่ะกันว่าใหญ่ขนาดไหน 5555) ถ้าจำไม่ผิดเคยอ่านหนังสือเจอ (เมื่อนานมาแล้ว ตอนนี้อาจเปลี่ยนแปลงได้) เค้าบอกว่าสาเหตุของการเกิดหมอกควันที่เกิดจากมนุษย์เป็นผู้กระทำนั้น แบ่งเป็นโรงงาน, ชาวบ้านเผาถ่านหิน, ท่อไอเสียรถยนต์, เผาฟาง อัตราส่วนเป็น 3 : 3 : 2 : 2
2.ปักกิ่งหมอกควันจะเยอะมากๆๆๆๆ ค่าPM2.5จะสูงมาก ในช่วงฤดูหนาว
(เคยสูงสุดที่900 มั้งปี2015 ถ้าจำไม่ผิด จำได้ว่าวันรุ่งขึ้นท้องฟ้าเป็นสีฟ้าเพราะรัฐบาลเสกลมเสกฝนในคืนนั้น)  จริงๆเราชอบฤดูร้อนที่ปักกิ่งมากกว่าฤดูหนาวนะ เพราะฤดูร้อนอากาศจะดีมาก ไม่ค่อยมีหมอก ไม่เหมือนฤดูหนาว อากาศจะเอาแน่เอานอนไม่ได้ วันนี้ท้องฟ้าสดใส พรุ่งนี้อาจจะมีหมอกแล้วก็ได้ ในช่วงฤดูหนาวโอกาสจะได้เห็นท้องฟ้าสีฟ้าน้อยมาก เดือนละครั้งได้มั้ง หรือบางเดือนก็ไม่เห็นเลย ถามว่าวันที่หมอกลงจัดจะเป็นอย่างไร ก็เป็นแบบที่ว่ามองอะไรไม่เห็นในระยะ100เมตร แบบนั้น 5555 สภาพจิตใจหดหู่อ่ะ ทุกคนจะเป็นนักบินอวกาศใส่Mask เวอร์ชั่นAdvanceกว่า3M คนจีนบางคนที่รวยๆหน่อยก็จะลงทุนซื้ออากาศบริสุทธิ์อัดกระป๋องนำเข้าจากแคนาดางี้ 555555
ต่อไปจะขอพูดถึงว่าทำไมปักกิ่งช่วงหน้าหนาวถึงมีหมอกควันเยอะ ขอแบ่งเป็น 3 สาเหตุใหญ่ๆ (อาจมีสาเหตุอื่นมากกว่านี้ แต่จะขอเขียนแค่นี้)
2.1 Radiator ส่วนกลาง (供暖)
อย่างที่กล่าวไปแล้วข้างต้น ปักกิ่งตั้งอยู่ทางเหนือของประเทศ เป็นเมืองหนาว อยู่เขตที่รัฐบาลกลางจะติดตั้งฮีตเตอร์ส่วนกลางให้ บ้านส่วนใหญ่ในปักกิ่งจะมีฮีตเตอร์ส่วนกลาง(ที่เป็นท่อน้ำ) ควบคุมโดยรัฐบาล แต่บางบ้านก็ไม่มี (เช่นบ้านเราเป็นต้น T_T) บ้านที่ไม่มีส่วนใหญ่จะใช้ฮีตเตอร์แบบแก๊ส (燃气供暖)  ไม่ก็เผาถ่าน (燃煤锅炉房供热)ไม่ก็เครื่องทำความร้อน (电采暖)ประมาณนี้ กลับมาพูดถึงฮีตเตอร์ส่วนกลางบ้าง ฮีตเตอร์แบบนี้จะถูกควบคุมโดยรัฐบาล ควบคุมเวลาเปิดปิด ส่วนใหญ่รัฐบาลจะเปิดให้ตอนช่วงกลางเดือน 11 ยาวไปจนถึงกลางเดือน 3 ฉะนั้นช่วงหน้าหนาวมันก็จะมีการต้มน้ำ เผาถ่านหินทำให้เกิดความร้อน (เราไม่ค่อยเข้าใจระบบการทำงานเหมือนกัน) เวลาเราเดินๆในโรงเรียน หรือตามสถานที่ต่างๆแล้วเห็นควันลอยขึ้นมานั้นแหละ ไอ้เจ้าควันพวกนี้ก็เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดมลพิษ
2.2 ฤดูหนาวฝนตกน้อย 
ปกติพื้นที่ชื้นมักจะเกิดฝนได้ง่ายกว่าพื้นที่แห้งแล้ง ปักกิ่งเป็นเมืองที่อากาศแห้งมากๆๆๆๆ โดยเฉพาะฤดูหนาวอากาศจะแห้งx10 ฝนตกน้อยมาก ช่วงหน้าร้อนยังดีหน่อยมีฝนตก แต่หน้าหนาวแทบไม่มีเลย เป็นเมืองที่ตลอดทั้งปีฝนตกน้อยมาก ต่างกับเซี่ยงไฮ้ ฝนตกแทบจะตลอดทั้งปี จริงๆแล้วลมกับฝนเป็นตัวการสำคัญในการขับไล่หมอกควัน ปักกิ่งหน้าหนาวลมแรงมากแต่ก็ไม่ได้มีทุกวัน (แต่ในขณะที่หมอกมีทุกวัน) วันไหนที่ลมแรงอากาศจะหนาวมากๆๆๆๆ ทรมาน แต่ก็ต้องยอมเพื่อแลกกับท้องฟ้าที่สดใส ยอมหนาวดีกว่ามีหมอกควัน และด้วยความที่หมอกควันกินพื้นที่เยอะกระจายวงกว้าง ถ้าวันไหนไม่มีลม แต่มีฝนตก ก็ไม่อาจไล่หมอกให้หมดได้ด้วยความที่มันใหญ่และเยอะ เพราะฉะนั้นหมอกควันจะหมดไปช่วงหน้าหนาวก็ต้องรอพึ่ง
ลมอย่างเดียว
2.3 ควันจากท่อไอเสียรถยนต์ (汽车尾气)
เป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่คนส่วนใหญ่คาดไม่ถึง (ก่อนหน้านี้เราก็เป็นหนึ่งในนั้น) ปักกิ่งเป็นเมืองที่รถเยอะ (มีประชากร 21ล้านคน) ควันเสียจากท่อไอเสียจะมีพวกก๊าซ CO2 พวกNitric Oxide เป็นอันตรายต่อร่างกายของผู้ที่สูดดม ปกติรถยนต์ที่ใช้ในเมืองหนาวจะมีระบบทำความร้อนในรถ ทำให้ช่วงหน้าหนาวรถจะกินน้ำมันมากขึ้นส่งผลให้รถปล่อยควันออกมามากกว่าเดิมด้วย
3.รัฐบาลจีนมีวิธแก้ไขปัญหานี้อย่างไร
3.1 จัดการกับพวกโรงงาน : รัฐบาลสั่งปิดพวกโรงงานในมณฑลเหอเป่ยจำนวนมาก เพื่อลดปัญหาปล่อยควันพิษ ที่ผ่านมาก็ปิดไปหลายร้อยโรงงานแล้ว ปัจจุบันก็ยังทยอยปิดเรื่อยๆ
3.2 มีการจำกัดทะเบียนรถยนต์ส่วนตัวที่ใช้วิ่งในปักกิ่งในแต่ละวัน (北京尾号限行) : นอกจากรัฐบาลจะยกระดับความยากในการซื้อรถแล้ว (มีเงินซื้อไม่ได้ ต้องมีดวงด้วย เพราะต้องไปจับฉลากก่อน เรียกว่า摇号) รัฐบาลยังออกกฎหมายจำกัดรถที่วิ่งในแต่ละวัน โดยใช้ป้ายทะเบียนรถเป็นตัวจำกัด เช่น
วันจันทร์ รถที่มีป้ายทะเบียนลงท้ายด้วยเลข5,0 ห้ามขับ
วันอังคาร รถที่มีป้ายทะเบียนลงท้ายด้วยเลข1,6 ห้ามขับ
วันพุธ รถที่มีป้ายทะเบียนลงท้ายด้วยเลข2,7 ห้ามขับ
วันพฤหัสฯ รถที่มีป้ายทะเบียนลงท้ายด้วยเลข3,8 ห้ามขับ
วันศุกร์ รถที่มีป้ายทะเบียนลงท้ายด้วยเลข4,9 ห้ามขับ
ป้ายทะเบียนที่ตัวสุดท้ายเป็นภาษาอังกฤษให้ใช้กฎร่วมกับป้ายทะเบียนที่ลงท้ายด้วยเลข 0 ส่วนวันเสาร์อาทิตย์และPublic Holiday ไม่จำกัดรถ วิ่งได้ทุกคัน ทุกหมายเลข
นอกจากนี้รัฐบาลยังสนับสนุนให้ประชาชนขึ้นขนส่งมวลชนและรณรงค์ให้คนขี่จักรยาน โดยรัฐเป็นผู้แบกภาระเรื่องค่าโดยสาร จะสังเกตุเห็นได้ว่าค่าโดยสารรถเมล์และรถไฟใต้ดินในปักกิ่งราคาถูกมาก เราคิดว่าน่าจะราคาถูกที่สุดในประเทศแล้ว ส่วนจักรยานก็มีให้เลือกขี่มากมาย มีทั้งจักรยานของรัฐ (ที่ต้องใช้บัตร一卡通แตะ) และจักรยานของบริษัทเอกชน เช่น Ofo, Mobike ให้ขี่ในราคาที่ถูกมาก 1ชั่วโมง/1หยวน หรือถูกกว่านั้น (โดยบริษัทพวกนี้ก็ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลด้วย) เพื่อช่วยลดปัญหาหมอกควัน
3.3 กรมอุตุนิยมวิทยา และ ระบบเครือข่ายโทรศัพท์ช่วยกันกระจายข่าวให้ประชาชนทราบ: ถามว่าทำอย่างไร ก็คือ เช่น วันรุ่งขึ้นจะมีหมอกควันลงจัดมากๆ หรือมีค่า PM2.5 ที่สูงมาก เครือข่ายโทรศัพท์ทั้ง China Mobile, China Unicom จะส่งข้อความแจ้งข่าวไปที่ผู้ใช้ โดยจะแจ้งประมาณว่าพรุ่งนี้จะมีหมอกควันลงจัด งดกิจกรรมนอกบ้าน ให้เตรียมหน้ากากอนามัย บลาๆ ทำนองนี้ ถ้าค่าPM2.5 สูงมากๆ เช่น300 ขึ้น 500ขึ้น รัฐบาลจะประกาศให้นักเรียนหยุดเรียน (แต่คนทำงานก็ยังต้องไปทำงานเหมือนเดิม ฮือออ ก็แล้วแต่บริษัทจะพิจารณา) และ ขอความร่วมมือประชาชนให้งดกิจกรรมกลางแจ้งทุกชนิด ให้ขังตัวอยู่แต่ในบ้านเท่านั้น ส่วนสื่อใหญ่ก็มีเช่นกัน แต่จะเป็นสื่อผ่านทางCCTV ทำเป็นInfographic แนะนำการเลือกใช้หน้ากากอนามัย การสวมใส่เสื้อผ้าในช่วงฤดูมรสุม ประมาณนี้ หรือช่วงฤดูใบไม้ผลิปักกิ่งจะมีพายุทราย (沙尘暴)ก็จะมีข้อความส่งมาเหมือนกันว่าพรุ่งนีจะมีพายุทรายเวลาเท่านี้ๆๆๆ ให้งดออกจากบ้าน ปิดหน้าต่างให้มิดชิด ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องออกจากบ้านให้สวมหมวกและแว่นตาด้วย ในส่วนของบริษัทก็จะมีแจกmask ให้พนักงานแต่อันนี้ก็แล้วแต่บริษัทด้วยนะ ซึ่งข้อนี้เราคิดว่ามันดีมากที่แจ้งเตือนผ่านSMS ประชาชนไม่มีทางรู้ล่วงหน้าหรอกว่าพรุ่งนี้จะมีหมอกลงเยอะแค่ไหน บางทีอาจจะเป็นแค่หมอก(霾) หรือบางทีอาจจะเป็นหมอกควัน (雾霾)การได้รับข้อความจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ก็ทำให้เราสามารถเตรียมตัวล่วงหน้าได้ โดยเฉพาะกับครอบครัวที่มีเด็กเล็ก
**** 3.4 ฝนเทียม (คิดเอาเอง) เราเชื่อว่ารัฐบาลทำฝนเทียม เพราะสังเกตุมาหลายครั้งแล้วว่าถ้าวันไหนหมอกลงจัดมากๆ ค่าPMสูงๆ คืนนั้นถ้าไม่มีลมแรงก็ต้องมีฝน แล้วปักกิ่งฝนตกน้อยมากๆๆๆๆๆๆ เราคิดเอาเองว่ารัฐบาลทำฝนเทียมมาไล่หมอก 555
จากการที่รัฐบาลให้ความสำคัญกับปัญหาหมอกควันและหาวิธีป้องกันทำให้ตอนนี้อากาศที่ปักกิ่งดีขึ้นมากๆ มีรุ่นน้องหลายคนบอกว่าหน้าหนาวปีนี้อากาศดีมาก หมอกน้อยลง ซึ่งมันก็เป็นผลจากการรณรงค์ลดหมอกควันที่ทำกันมาอย่างยาวนานและต่อเนื่อง ถามว่าหมอกควันมันอันตรายมั้ย มันอันตรายมากกกกก โดยเฉพาะกับคนที่มีปัญหาเรื่องระบบทางเดินหายใจ ภูมิแพ้ ยิ่งถ้าค่าPM2.5สูงๆจะทรมานมาก ขนาดเราร่างกายแข็งแรง เจอระดับ500เข้าไปยังแสบจมูก แสบตาเลย ถ้าป้องกันไม่ดีมันเป็นภัยที่ส่งผลต่อร่างกายในระยะยาว สะสมนานๆเป็นมะเร็งปอดได้
ตอนนี้ปัญหาหมอกควันในกรุงเทพฯยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น (อาจมาจากปริมาณรถที่เพิ่มขึ้นและก่อสร้างรถไฟฟ้า) ถ้ารัฐบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่สามารถหาวิธีป้องกันได้อนาคตหมอกควันเกิดยกระดับขึ้นมา ด้วยสภาพเมืองแบบนี้บวกกับประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาของกรุงเทพฯเราว่ามันน่าจะยากนะที่จะทำให้ท้องฟ้าในกรุงเทพฯกลับมาเป็นสีฟ้าเหมือนเดิม
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s